مطالعات مغناطیس‌سنجی و ژئوالکتریک برای بررسی گسل شمال تبریز و آشکارسازی شاخه‌های مدفون آن در شمال غرب شهر

مجری طرح: دکتر مهدی محمدی ویژه

سال: 1403

در محدوده ای در حاشیه شمال غرب شهر تبریز، آشکارسازی و تدقیق محل گسل شمال تبریز و شاخه های مدفون آن با استفاده از داده های مغناطیس سنجی (شامل 401 ایستگاه) و دو پروفیل مقاومت ویژه (شامل بیش از 3000 داده) انجام شد. با توجه به شدت تغییرات مغناطیس (314 نانوتسلا)، وجود واحدهای آذرین در اعماق و در زیر نهشته های رسوبی و یا همراه با واحدهای کنگلومرایی (به شکل قطعات آتشفشانی) محتمل است.

نتایج وارون سازی 3 بعدی داده های مغناطیس سنجی نیز نشان دهنده حضور همبری شاخص پذیرفتاری مغناطیسی با فاصله حدود 50 متری از گسل شمال تبریز می باشد. این مسئله توسط مطالعات مقاومت ویژه و موقعیت خطواره های شاخص مغناطیسی نیز تایید می شود. در فاصله بین همبری ژئوفیزیکی و گسل شمال تبریز در پیشانی کوهستان، یک ناحیه با مقاومت ویژه پایین (زون خرد شده/ مارن های مرطوب) قابل تشخیص است. ممکن است از دید زمین ساختی مجموعه این پهنه به عنوان گسل شمال تبریز در نظر گرفته شود. با توجه به حساسیت موضوع و ساخت سازه های جدید در این محدوده، مطالعات تکمیلی زمین ساخت، حفر ترانشه و ژئوفیزیک بایستی مدنظر قرار گیرد. با انجام مطالعات تکمیلی می توان به این سوال پاسخ داد که "آیا همبری شاخص، گسل شمال تبریز است یا شاخه­ای منشعب از گسل احتمالی پی سنگی؟"

صرف نظر از حضور مغناطیس بازماند قوی، به نظر می رسد که  عملکرد گسل شمال تبریز سبب شده که واحدهای آتشفشانی احتمالی (پذیرفتاری بالاتر از 03/0 در مقیاس SI) در زیر نهشته های رسوبی و در کنار واحدهای مارنی قرار گیرند. با توجه به شواهد از مطالعات ژئوفیزیک می توان مسیر گسل ها را در نقشه ها اصلاح نمود. همچنین پیشنهاد می شود، ناپیوستگی های موجود در مدل های مقاومت ویژه که توسط خطواره های مغناطیس نیز تایید می شوند، در بازدیدهای مجدد و در صورت نیاز حفر ترانشه کنترل شوند.