ویژگی‌های ژئوشیمیایی و تکتونوماگمایی واحدهای سنگی ائوسن در شمال خاور نوبران

 

بررسی‌های ژئوشیمیایی نشان می‌دهد که سنگ­های آتشفشانی ناحیه شمار خاور نوبران از گونه سنگ­های فلسیک تا حدواسط از نوع متاآلومینوس و دارای ترکیب کالکو آلکالن تا ساب آلکالن بوده و در یک کمان ماگمایی در حاشیه قاره­ای پویا در لبه پهنه ایران مرکزی شکل گرفته­اند. رویدادهای ماگمایی در این منطقه از اواخر پالئوسن شروع شده و در ائوسن بالایی به اوج خود رسیده­اند

ترکیب و بافت سنگ‌های آتشفشانی، آتشفشانی-آواری و رسوبی ائوسن میانی و پسین در شمال خاور نوبران  در پهنه ارومیه-دختر در شمال باختر ساوه پیچیدگی سامانه ماگمایی را نشان می‌دهد که شامل فوران‌های متعدد از یک یا چند منبع آتشفشانی هیدراته است. سنگ‌های هیالوکلاستیک و وجود رسوبات دارای میکروفسیل‌های دریایی کم عمق و عمق متوسط، نشان می‌دهد که واحدهای ائوسن میانی در یک حوضه دریایی فوران کرده‌اند. فعالیت‌های آتشفشانی ائوسن پسین با حضور چهار توالی متناوب گدازه هیالوکلاستیت و ایگنیمبریت متمایز می‌شود. الگوهای REE همگنی فضایی و ناهمگنی زمانی را در ترکیب تمام توالی‌های ائوسن پسین نشان می‌دهند، که نشان‌دهنده منشأ ماگما از منابع مختلف است که در زمان‌های مختلف فوران کرده‌اند. توزیع عناصر کمیاب هیالوکلاستیت ها و ایگنیمبریت ها با نمونه‌هایی که به ترتیب از طریق تبلور کسری پوسته قاره ای پایین و بالایی تکامل یافته اند سازگار است.

شمال خاور نوبران از دیدگاه  کانه­زایی و  معدنی پهنه­ای ارزشمند است. سنگ­های آتشفشانی منطقه در پی بالا آمدن سیال­­های ماگمایی دچار دگرسانی گرمابی با درجه­های گوناگون شده­اند. مهم ترین دگرسانی‌های مرتبط با کانی‌سازی در منطقه دگرسانی آرژیلی، سیلیسی، اکسید آهن و پروپلیتی هستند. این ویژگی باعث ایجاد نمودهای معدنی و کانی سازی آهن، مس، باریت، فلدسپات و کائولن شده است.

کلیدواژه‌ها: دکتر محمدرضا شیخ الاسلامی پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور